Jan Chrzciciel nie tylko zapowiadał przyjście Mesjasza, ale przede wszystkim dawał o Nim świadectwo. Wskazywał na Jezusa jako Baranka Bożego, Tego, na którym spoczął Duch, i wreszcie jako Syna Bożego. Jego słowa odsłaniają, kim naprawdę jest Jezus i jak należy Go rozpoznać. O tym, jak Jan Chrzciciel postrzegał Jezusa i jak rozwijało się jego świadectwo, przeczytacie w komentarzu o. Piotra Gryźca na II Niedzielę Zwykłą (J 1, 29-34)!
Ewangelia na II Niedzielę Zwykłą, Rok A (J 1, 29-34)
Jan zobaczył podchodzącego ku niemu Jezusa i rzekł: «Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. To jest Ten, o którym powiedziałem: „Po mnie przyjdzie Mąż, który mnie przewyższył godnością, gdyż był wcześniej ode mnie”. Ja Go przedtem nie znałem, ale przyszedłem chrzcić wodą w tym celu, aby On się objawił Izraelowi».
Jan dał takie świadectwo: «Ujrzałem ducha, który zstępował z nieba jak gołębica i spoczął na Nim. Ja Go przedtem nie znałem, ale Ten, który mnie posłał, abym chrzcił wodą, powiedział do mnie: „Ten, nad którym ujrzysz ducha zstępującego i spoczywającego na Nim, jest Tym, który chrzci Duchem Świętym”. Ja to ujrzałem i daję świadectwo, że On jest Synem Bożym».
Komentarz:
„Świadectwo Jana Chrzciciela” — rama całej perykopy
Dzisiejszy fragment Ewangelii Janowej stanowi drugą część dłuższej perykopy, którą możemy zatytułować: „Świadectwo Jana Chrzciciela”. Rozpoczyna się ona od wersetu 19.: „Takie jest świadectwo Jana”, natomiast kończy jego własną deklaracją: „Ja to ujrzałem i daję świadectwo” (w. 34).
Termin „świadectwo” (także w formie czasownikowej: „świadczyć”) jest jednym z kluczowych terminów Czwartej Ewangelii. Nie tylko Jan Chrzciciel świadczy o Jezusie jako Mesjaszu, ale sam Jezus daje świadectwo o sobie samym, a także świadczy o Nim Ojciec (por. J 8,18). Wreszcie sam ewangelista kończy swoje dzieło stwierdzeniem: „Ten właśnie uczeń (czyli Jan – autor Ewangelii) daje świadectwo o tych sprawach i on je opisał” (J 21,24).
„Oto Baranek Boży” — zagadkowy tytuł Jezusa
W świadectwie Jana Chrzciciela, oprócz kończącego naszą perykopę stwierdzenia, że Jezus jest Synem Bożym (w. 34), mamy zagadkową deklarację: „Oto Baranek Boży (dosł. ‘Boga’)” (w. 29). Taki tytuł nadany Jezusowi pojawia się wyłącznie w tym jednym fragmencie Nowego Testamentu (por. w. 36).
Termin „baranek” występuje w czwartej Pieśni Sługi Jahwe (Iz 52,13 – 53,12), która powszechnie jest interpretowana jako zapowiedź cierpień Chrystusa i Jego dzieła odkupienia. W tej właśnie pieśni Sługa Pana został porównany do baranka prowadzonego na rzeź (Iz 53,7c), dalej zaś znajduje się stwierdzenie, że wspomniany Sługa „wyda swe życie na ofiarę za grzechy”. Te dwa szczegóły odnoszące się do Sługi Pana zostały właśnie zawarte w Janowej deklaracji:
Duch Święty spoczywający na Mesjaszu
Kolejne świadectwo Jana dotyczy Ducha Świętego: „Ujrzałem Ducha, który zstępował z nieba jak gołębica i pozostał na Nim”. Jest to kolejne nawiązanie do postaci Sługi Jahwe z pierwszej Pieśni: „Sprawiłem, że Duch mój na Nim spoczął” (Iz 42,1c), ale także do tekstu mesjańskiego z 61. rozdziału Księgi Izajasza: „Ducha Pana Boga nade mną” (Iz 61,1).
Według Ewangelii Łukasza Jezus, przemawiając w synagodze w Nazarecie, odnosi początek tego rozdziału do siebie (Łk 4,18-19). Duch Święty miał zatem według zapowiedzi proroka zstąpić na Mesjasza i Go namaścić, a sam tytuł „Mesjasz” oznacza właśnie „Namaszczonego”.
Gołębica — znak nowego początku i nowego przymierza
Trudniejsze do wyjaśnienia jest porównanie Ducha do gołębicy, które znajdujemy we wszystkich czterech Ewangeliach (por. Mt 3,16; Mk 1,10; Łk 3,22). Gołębica po raz pierwszy w Piśmie Świętym pojawia się w scenie rozgrywającej się po ustaniu potopu (Rdz 8,9-12). Kiedy Noe wypuszcza gołębicę po raz trzeci, ta już nie wraca do arki, co jest znakiem końca kataklizmu.
Teraz natomiast wraca, aby ukazać się nad Mesjaszem, który — jak niegdyś arka uratowała Noego i jego najbliższą rodzinę przed skutkami potopu — ratuje całą ludzkość przed wieczną zagładą. Po potopie Bóg zawarł z Noem przymierze (por. Rdz 9,8-14). Jezus – Syn Boży przybywa, aby jako Baranek Paschalny ustanowić Nowe Przymierze z ludzkością.
Rozwój świadectwa Jana Chrzciciela
W całej perykopie Janowej (1,19-34) Jan Chrzciciel jest szczególnym świadkiem Jezusa. Widzimy tu pewnego rodzaju ewolucję jego świadectwa: najpierw świadczy o Jezusie, który jest wyższy godnością od niego (w. 27), następnie określa Go jako Baranka Bożego, później deklaruje, że Jezus jest pełen Ducha Świętego, wreszcie na końcu wyznaje, że Jezus jest Synem Bożym.
Jest to swego rodzaju tekst programowy Jana ewangelisty, który swoją Ewangelię podsumowuje słowami:
Powołanie do świadectwa dzisiaj
Jan na początku swojej Ewangelii prezentuje Jana Chrzciciela jako świadka Jezusa. Potem, pisząc Ewangelię, sam ewangelista przedstawia się jako świadek. Ukazuje też innych świadków: uczniów Jezusa. Dzisiaj jako chrześcijanie, namaszczeni Duchem Świętym, mamy także włączyć się w ten poczet świadków, który zapoczątkował Jan Chrzciciel.
