Jezus w dzisiejszym fragmencie (Mt 5, 13-16) – zwracając się do uczniów – wykorzystuje dwa obrazy: soli oraz światła. Te dwie metafory mają ilustrować zadanie uczniów Jezusa w świecie, do którego zostali posłani. Fragment ten jest kolejną częścią tzw. Kazania na Górze. Aby zrozumieć, co Jezus chce w ten sposób przekazać swoim uczniom, musimy najpierw zgłębić sens obydwu obrazów – pisze o. Piotr Gryziec w rozważaniu na V Niedzielę Zwykłą.
Ewangelia na V Niedzielę Zwykłą, Rok A (Mt 5, 13-16)
Jezus powiedział do swoich uczniów:
«Wy jesteście solą ziemi. Lecz jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić? Na nic się już nie przyda, chyba na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi.
Wy jesteście światłem świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze. Nie zapala się też lampy i nie umieszcza pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu. Tak niech wasze światło jaśnieje przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, który jest w niebie».
Komentarz do Ewangelii (Mt 5, 13-16)
Sól — pierwsza metafora i jej bogactwo znaczeń
Najpierw zatrzymamy się przy soli, która jest wymieniona jako pierwsza. Zazwyczaj komentatorzy zatrzymują się na kilku różnych znaczeniach, a właściwie funkcjach soli: zachowuje ona świeżość pokarmów, ale także nadaje im smak. Sól także oczyszcza i uzdrawia.
Za pomocą soli Elizeusz oczyścił źródło, którego zatruta woda powodowała różne kalectwa, a także bywała przyczyną śmierci (2 Krl 2,19-22). Sól była także znakiem trwałości przymierza: według Kpł 2,13 każda ofiara miała być posolona.
Sól jako mądrość i roztropność
W niektórych wypowiedziach sól jest symbolem mądrości lub roztropności. I tak św. Paweł pisze do Kolosan:
Dlaczego zwracam uwagę na takie właśnie znaczenie? Tłumacze zazwyczaj oddają grecki czasownik mōrainō, który występuje w Mt 5,13, jako „utracić smak”. Tymczasem etymologicznie sens tego czasownika brzmi: „stawać się głupim”. Tak więc tłumacząc dosłownie tekst: sól, która „zgłupieje”, jest bezużyteczna.
„Sól, która zgłupieje” — sens ostrzeżenia Jezusa
Jezus chce powiedzieć: jesteście mądrością dla świata, to od was inni ludzie mają uczyć się prawdziwej mądrości.
Światło w Piśmie Świętym — przeciwieństwo ciemności
Symbolika światła jest bardzo powszechna w Piśmie Świętym. Światło, jako boski przymiot, występuje zazwyczaj w opozycji do ciemności, która z kolei kojarzona jest z królestwem szatana.
Sam Bóg jest często nazywany światłem, jak chociażby w Psalmie 27.: „Pan światłem i zbawieniem moim…” (w. 1).
Słowo Boże jako światło na drodze człowieka
Światłem dla człowieka jest także Słowo Boże, które prowadzi go po właściwych drogach: „Twoje słowo jest lampą dla moich stóp i światłem na mojej ścieżce” – modli się psalmista (Ps 119, 105; por. Prz 6,23).
Metafora światła wskazuje na Bożą obecność i Boże działanie. „Szczęśliwy lud, który […] chodzi, o Panie, w świetle Twego oblicza” (Ps 89,16).
Jezus jako światło — i światło dla pogan
Symeon podczas ofiarowania Jezusa w świątyni nazwie Dzieciątko Jezus „światłem na oświecenie pogan” (Łk 2,32), nawiązując do proroctwa Izajasza 49,6: „Ustanowię cię światłem dla pogan…”.
Także w Ewangelii św. Jana czytamy, że światło przyszło na świat w osobie Syna Bożego. Zresztą sam Jezus powie o sobie: „Ja jestem światłem świata” (J 8,12).
Uczniowie jako „światło świata” — kontynuacja misji Jezusa
A zatem, jeśli Jezus, który sam jest światłem, nazywa swoich uczniów światłem świata, to należy wnioskować, że uczniowie mają kontynuować Jego misję objawiania Boga światu oraz wskazywania drogi prowadzącej do zbawienia.
Św. Paweł pisał do chrześcijan w Filippach:
Natomiast ci, do których uczeń jest posłany, mają dostrzec w nim obecność samego Boga, który przez nich działa. Także ich czyny i sposób postępowania mają świadczyć o tym, że są oni uczniami Chrystusa.
Sól i światło — rola uczniów w świecie
Metafora soli i światła wskazuje zatem na rolę uczniów Jezusa w świecie, do którego są oni posłani. Mają oni być przewodnikami wskazującymi drogę do poznania Boga.
Tylko Jezus jest prawdziwą mądrością (por. 1Kor 1,24) oraz prawdziwym światłem. Jego uczniowie mają jedynie za zadanie przekazywanie tej mądrości i światła Bożego dalej, mają kontynuować dzieło swojego Pana, kiedy Ten odejdzie do Ojca.
Interesująca jest pointa tej perykopy, ponieważ okazuje się, że ostatecznie chodzi o oddanie chwały Ojcu niebieskiemu. Motywem tego uwielbienia Boga ma być postawa uczniów, świadectwo uczynków, jakie spełniają.
„Masz świecić przykładem” — wezwanie na dzisiaj
Dzisiejsza perykopa zachęca do takiego życia i postępowania, które będzie wpływać na życie innych. Niewykluczone, że to właśnie ta wypowiedź Jezusa o świetle była źródłem znanego powiedzenia: „Masz świecić przykładem”.
O to chodzi w dzisiejszym świecie, który pogrąża się w mroku grzechu, nienawiści i obojętności, a przede wszystkim głupoty.
