Wkraczamy w trzeci rozdział encykliki papieża Leona XIV Magnifica Humanitas, niezwykle ważnej i cennej w dobie AI. W tym odcinku serii GOD VIBES mierzymy się z tematem, który dotyka nas wszystkich, bez względu na to, czy tego chcemy, czy nie – z wpływem sztucznej inteligencji oraz nowych technologii na naszą codzienność. Nasuwają nam się w związku z tym liczne pytania, na jakie staramy się znaleźć odpowiedź. Zastanawiamy się między innymi nad tym, dlaczego ludzki błąd jest naszą największą siłą, czego algorytmy nigdy nie zrozumieją i jak uchronić najmłodszych przed cyfrową pułapką.
Sztuczna inteligencja to już nasza rzeczywistość
Pochylając się na kolejnym rozdziałem papieskiej encykliki zauważamy, że Leon XIV nie pozostawia złudzeń: sztuczna inteligencja to nie wizja odległej przyszłości. Z jej wyzwaniami oraz zagrożeniami mierzymy się tu i teraz. Algorytmy kształtują to, co czytamy, co kupujemy, a coraz częściej – również to, kto z nas otrzyma pracę, a kto zostanie odrzucony na etapie rekrutacji.
W tym kontekście Ojciec Święty pisze wprost o konieczności „rozbrojenia” AI. Co to oznacza? Papież wzywa do zerwania niebezpiecznego znaku równości między potęgą technologiczną a prawem do rządzenia społeczeństwem. Dziś cyfrowe narzędzia znajdują się w rękach bardzo wąskiej grupy decydentów. Musimy zachować czujność i nie pozwolić, by garstka gigantów technologicznych przejęła monopol nad procesami, które kształtują naszą cywilizację oraz codzienne wybory. Technologia ma nam służyć, a nie nad nami panować.
Błąd jako trampolina do rozwoju
Podczas analizy trzeciego rozdziału papieskiego dokumentu zwracamy uwagę również na to, iż dla zautomatyzowanych systemów sztucznej inteligencji błąd to po prostu usterka, jaką trzeba za wszelką cenę wyeliminować, by osiągnąć perfekcję. Leon XIV celnie zauważa, że algorytmy nie znają współczucia, miłosierdzia, przebaczenia, a przede wszystkim – otwartości na nadzieję przemiany drugiej osoby.
Człowiek nie jest i nie może być maszyną. To właśnie nasza ludzka słabość, możliwość popełniania błędów oraz wyciągania z nich wniosków stanowią prawdziwą trampolinę do duchowego i osobistego wzrostu. Przyszłości człowieka nie da się matematycznie obliczyć ani zaprogramować, ponieważ jest ona powierzona naszej wolności. To w przestrzeni relacji, trudności oraz osobistych kryzysów dokonują się w nas największe cuda, które pozwalają nam doświadczać prawdziwego człowieczeństwa.
Cyfrowa pułapka i nasze dzieci
W najnowszym odcinku GOD VIBES zatrzymujemy się nad jeszcze jedną, bardzo ważną myślą, poruszoną przez Ojca Świętego w encyklice. Otóż wielkie zagrożenie płynące z nadużywania technologii dotyka w pierwszej kolejności dzieci oraz młodzieży. Przytłoczenie smartfonami, wszechobecny hejt w sieci i ułuda relacji, jakie przenoszą się wyłącznie do komunikatorów, bezpowrotnie kradną najmłodszym kreatywność oraz radość z prawdziwego życia. Wobec rówieśniczej presji, a także braku realnych więzi coraz więcej krajów debatuje nad wprowadzaniem prawnych ograniczeń dostępu do mediów społecznościowych dla nastolatków.
Nie możemy jednak czekać wyłącznie na odgórne rozwiązania systemowe. Papież przypomina, iż ostateczna odpowiedzialność spoczywa w naszych rękach. Rozwiązanie często kryje się w małych, dobrowolnych gestach. Zamiast wręczać dziecku telefon dla wygody, podarujmy mu swój czas. Usiądźmy razem i przeczytajmy książkę. Nauczmy najmłodszych odnajdować radość w świecie rzeczywistym, bo żaden wirtualny bot nie zastąpi głębokiej, autentycznej relacji.
