Przypowieść o talentach (Mt 25, 14-30) przypomina, że Bóg obdarza człowieka zaufaniem i powierza mu skarby, które powinien pomnażać. Jak rozwijać otrzymane dary i nie pozwolić, by lęk prowadził nas do bierności? Zapraszamy na rozważanie Ewangelii na XXXIII niedzielę zwykłą, przygotowane przez o. Zdzisława Kijasa OFMConv.
Liturgia Słowa na XXXIII niedzielę zwykłą, Rok A
Czytanie z Księgi Przysłów
Niewiastę dzielną kto znajdzie? Jej wartość przewyższa perły. Serce małżonka jej ufa, na zyskach mu nie zbywa; nie czyni mu źle, ale dobrze przez wszystkie dni jego życia. O wełnę i len się stara, pracuje starannie rękami. Swe ręce wyciąga po kądziel, jej palce chwytają wrzeciono. Otwiera dłoń ubogiemu, do nędzarza wyciąga swe ręce. Kłamliwy wdzięk i marne jest piękno: chwalić należy niewiastę, co boi się Pana. Uznajcie owoce jej rąk, niech w bramie sławią jej czyny.
Refren: Szczęśliwy człowiek, który służy Panu
Szczęśliwy człowiek, który służy Panu *
i chodzi Jego drogami.
Będziesz spożywał owoc pracy rąk swoich, *
szczęście osiągniesz i dobrze ci będzie.
Małżonka twoja jak płodny szczep winny *
w zaciszu twego domu.
Synowie twoi jak oliwne gałązki *
dokoła twego stołu.
Tak będzie błogosławiony człowiek, *
który służy Panu.
Niech cię z Syjonu Pan błogosławi †
i obyś oglądał pomyślność Jeruzalem *
przez wszystkie dni twego życia.
Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Tesaloniczan
Nie potrzeba wam, bracia, pisać o czasach i chwilach, sami bowiem dokładnie wiecie, że dzień Pański przyjdzie tak jak złodziej w nocy.
Kiedy bowiem będą mówić: «Pokój i bezpieczeństwo» – tak niespodzianie przyjdzie na nich zagłada, jak bóle na brzemienną, i nie umkną. Ale wy, bracia, nie jesteście w ciemnościach, aby ów dzień miał was zaskoczyć jak złodziej. Wszyscy wy bowiem jesteście synami światłości i synami dnia. Nie jesteśmy synami nocy ani ciemności. Nie śpijmy przeto jak inni, ale czuwajmy i bądźmy trzeźwi.
Aklamacja: Alleluja, alleluja, alleluja
Trwajcie we Mnie, a Ja w was trwać będę.
Kto trwa we Mnie, przynosi owoc obfity.
Aklamacja: Alleluja, alleluja, alleluja
Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza
Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść:
«Podobnie jest z królestwem niebieskim jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności, i odjechał. Zaraz ten, który otrzymał pięć talentów, poszedł, puścił je w obieg i zyskał drugie pięć. Tak samo i ten, który dwa otrzymał; on również zyskał drugie dwa. Ten zaś, który otrzymał jeden, poszedł i, rozkopawszy ziemię, ukrył pieniądze swego pana.
Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi.
Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!”
Przyszedł również i ten, który otrzymał dwa talenty, mówiąc: „Panie, przekazałeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!”
Przyszedł i ten, który otrzymał jeden talent, i rzekł: „Panie, wiedziałem, że jesteś człowiekiem twardym: żniesz tam, gdzie nie posiałeś, i zbierasz tam, gdzie nie rozsypałeś. Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność!” Odrzekł mu pan jego: „Sługo zły i gnuśny! Wiedziałeś, że żnę tam, gdzie nie posiałem, i zbieram tam, gdzie nie rozsypałem. Powinieneś więc był oddać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie byłbym z zyskiem odebrał swoją własność. Dlatego odbierzcie mu ten talent, a dajcie temu, który ma dziesięć talentów. Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. A sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz – w ciemności! Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów”».
Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza
Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść:
«Podobnie jest z królestwem niebieskim jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności, i odjechał.
Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi.
Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu Pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego Pana!”»
Komentarz do Ewangelii (Mt 25, 14–15.19–21)
1. Bóg obdarza człowieka zaufaniem
Człowiek z przypowieści musiał być bardzo bogaty. Jeden talent, czyli 6000 denarów, równy był bowiem 30 kg złota. Aby mieć pełną świadomość wysokości tej sumy, należy dodać, że 6000 denarów było wynagrodzeniem za 20 lat pracy. Ów człowiek był zatem bajecznie bogaty i – sądząc po ludzku – równie naiwny. Okazał bezgraniczne wręcz zaufanie tym, którzy u niego pracowali. Powierzył im ogromny majątek i wyjechał. Zostawił ich bez kontroli.
Czy byli gotowi na takie zaufanie? Czy my jesteśmy gotowi? Czy nas stać, by obdarzyć kogoś takim zaufaniem? Nie mam na myśli kogoś, kogo się zna, kocha, kto jest naszym wypróbowanym przyjacielem. Takie osoby łatwo obdarzyć zaufaniem, ale kogoś, kogo znam słabiej, kto jedynie pracuje u mnie, jest ode mnie zależny? Czy stać mnie, by mu zaufać?
Zaufanie jest trudne, ale jednocześnie nieodzowne. Nie da się bez niego żyć. Nie można też ciągle kontrolować innych, sprawdzać, czy mnie nie okłamują i nie oszukują, czy są wierni w przyjaźni i miłości. Nie wszystko/wszystkich i nie zawsze jesteśmy w stanie kontrolować. Zaufanie jest konieczne.
Bóg ufa nam bezgranicznie. Do biblijnych prarodziców powiedział: Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną (Rdz 1, 28). Powierzył im wszystko i pozwolił ze wszystkiego korzystać, miał bowiem do nich zaufanie. Wierzył, że uda im się doskonalić ziemię, której początek doskonałości dał On sam.
Bóg przekazał w nasze ręce wielkie skarby i ufa, że będziemy je pomnażać. Takim wielkim, wręcz bezcennym skarbem jest chociażby miłość. A także pokój, zgoda między ludźmi, bo kiedy jej brak, przestają budować wspólną przyszłość i zaczynają niszczyć, rozwalać, uśmiercać. Wielkim skarbem jest też umiejętność przebaczania i przyjmowania go. I zdobywanie mądrości, bo tylko dzięki niej można unikać błędów lub naprawiać już popełnione.
2. Przypowieść o talentach – pomnażanie otrzymanych darów
W życiu nic nie jest dane raz na zawsze, oprócz samego życia. Wszystko, co otrzymujemy, jest nam użyczane, powierzane, dawane na próbę. Od nas zależy, czy z tego skorzystamy, czy to zakopiemy. Miłość, którą ktoś nas obdarza, nie jest naszą własnością i nie jest dana na zawsze. Jest nam ofiarowana i od nas w dużym stopniu zależy, czy ją przyjmiemy i będziemy rozwijać. Tak samo jest z przyjaźnią czy życzliwością, jaką otaczają nas inni. Czy będą one wzrastać, pogłębiać się, umacniać, zależy wyłącznie od nas. Ktoś nam zaufał, kiedy obdarzył nas skarbem miłości, lecz my możemy go zmarnować.
Kiedy odpowiadam miłością na miłość, czynię dobro w pierwszym rzędzie sobie. Kiedy przyjmuję przyjaźń, czynię dobrze przede wszystkim dla siebie, dopiero później dla tego, kto szuka przyjaźni ze mną. Tak samo jest, kiedy godzę się na przebaczenie, na warunki pokoju, kiedy wyciągam rękę do pojednania. Zawsze największym beneficjantem tego jestem ja sam. Pomnażam w ten sposób skarb, który mi ofiarowano. Ktoś bowiem znalazł mnie godnym zaufania, oddał mi siebie w miłości lub przyjaźni, i teraz wszystko jest już wyłącznie w moich rękach: pomnożę jego/jej miłość o swoją czy nie.
Tak jest również w czynieniu dobra czy przepowiadaniu Ewangelii. Ktoś, nawet obcy, obdarza mnie dobrem, które mogę wzmocnić swoim. Kiedy głoszę Ewangelię, pomnażam moim słowem dobro, które czynił Jezus, które uczynił także mnie. Głoszę wielkość dobra i rozbudzam w słuchaczach nadzieję na dobro, które jest w świecie, zachęcając ich jednocześnie do pomnażania go.
To wszystko to postawa pierwszego i drugiego sługi z dzisiejszej Ewangelii. Oni swojego pana nie zawiedli: zaufał im, obdarzył ich wielkim bogactwem i oto przynoszą mu zyski. Nie zawiódł się na ich inteligencji, pracowitości i lojalności. Oddali mu wszystko, co zarobili.
3. Zakopany talent – lęk i brak zaufania
Jest też trzeci sługa. Człowiek pełen lęku, skąpy. Cieszy się tym, co ma, bez chęci pomnażania. Wystarcza mu minimum, które chętnie zakopie. Jest stróżem małego skarbu, który już posiada, nie zaś poszukiwaczem skarbu większego.
Jego największym dramatem jest to, że pan mu zaufał, lecz on nie zaufał panu. Jest podejrzliwy. Narzuca innym swój sposób myślenia, swoje lęki, obawy, nieszczerość. Nie jest w stanie wyjść poza to, co już wie. Mówi bowiem: Wiedziałem, żeś jest człowiek twardy: chcesz żąć tam, gdzie nie posiałeś, i zbierać tam, gdzieś nie rozsypał (Mt 25, 24). Jego obraz Pana Boga tchnie śmiercią. Nie wierzy, że Bóg może być szczodry, pełen ufności w człowieka, miłujący go. Sądzi, że Bóg jest wszechmocny i niesprawiedliwy, twardy i nieprzyjaźnie ustosunkowany do człowieka. Cała przypowieść pokazuje tymczasem, że jest w zupełnym błędzie, gdyż Bóg jest zupełnie inny: wszechmocny w swojej miłości, czuły i pełen przyjaźni dla człowieka.
Ów trzeci sługa usprawiedliwia fałszywym obrazem Boga swoje lenistwo, swoją niechęć do wysiłku, pracy, przemiany, pomnażania darów natury. Bogu zaś milsze jest działanie niż nic nierobienie, bierność, zakotwiczenie się w tym, co się wie i posiada. Bo nawet jeśli działając, człowiek upadnie, zrani się czy zbłądzi, i tak jest to milsze Bogu niż stanie w miejscu i bierne przyglądanie się życiu.
Bóg oczekuje, że będę miał odwagę wejść w wartki nurt życia i starał się kierować do portu zbawienia.
Modlitwa na zakończenie
Panie! Daj mi mądrość i siłę potrzebne do kształtowania życia.
Mt 25, 14–15.19–21 w innym ujęciu
Komentarz do Mt 25, 14–15.19–21 o. Piotra Gryźca OFMConv
Jeśli chcesz spojrzeć na tę Ewangelię z jeszcze innej perspektywy, warto sięgnąć po odcinek „Słowotwórczego” (poniżej).
